Perzische tapijten ontdekken: herkomst, patronen en interieurideeën

Tabriz, in het noordwesten van Iran, behoort tot de bekendste plaatsen voor tapijtknoopkunst. Al in de 16e eeuw waren hier ateliers die voor het hof werkten.

Een Tabriz tapijt is te herkennen aan zijn precisie.
De patronen zijn zeer helder, bijna alsof ze getekend zijn. Vaak zie je grote medaillons in het midden, daaromheen bloemranken, arabesken of jachtscènes.
Sommige tapijten uit Tabriz tonen ook figuratieve voorstellingen, wat verder eerder zeldzaam is.

De kleuren zijn krachtig: rood, blauw, soms beige als tegenwicht.
Een Tabriz tapijt heeft een sterke uitstraling. Het is zeer geschikt voor grote woon- of eetkamers, waar het het middelpunt van de ruimte wordt. Wie het ziet, merkt meteen de nauwkeurigheid van het vakwerk op. In vakkringen spreekt men daarom vaak van de „klassieke Tabriz-stijl“ .

Kashan is een stad in Centraal-Iran die bekendstaat om haar tapijten met krachtige kleuren. Kenmerkend is een groot, rond medaillon in het midden, dat duidelijk afsteekt tegen de achtergrond. Daaromheen liggen bloemmotieven die het hele tapijt vullen. De hoofdkleuren zijn rood en blauw, aangevuld met lichtere tinten die het patroon benadrukken.

Een Kashan tapijt oogt traditioneel.
Het past goed in ruimtes die klassiek zijn ingericht, zoals een eetkamer of een woonkamer met zware meubels. Ook in een grotere ruimte komt het goed tot zijn recht, omdat de krachtige kleuren de vloer levendig maken.
Veel mensen zien de Kashan als hét typische Perzische tapijt, omdat het zo sterk overeenkomt met het beeld dat men voor zich ziet wanneer er sprake is van „een echt Perzisch tapijt“.

De stad Moud ligt in het oosten van Iran, en de tapijten van daar zijn goed te herkennen aan hun heldere patronen.
Vaak wordt het zogenoemde Herati-motief gebruikt: kleine ruiten waarin bladeren en bloemen zijn verwerkt. De kleuren zijn meestal ingetogen: beige, blauw of een zacht rood. Daardoor ogen de tapijten niet zwaar of onrustig, maar juist evenwichtig.

Een Moud tapijt past in ruimtes waarin men een rustige basisuitstraling wil creëren. Veel mensen leggen het in de woonkamer of werkkamer, omdat het de ruimte samenbrengt zonder te dominant te zijn.

Wie zich langer met het patroon bezighoudt, merkt de herhaling op, die bijna als een ritme aanvoelt. Dat maakt het tot een tapijt dat bijzonder goed past in ruimtes waarin men zich wil concentreren of tot rust wil komen.

Qom, ook wel Qom geschreven, is een relatief jong knoopcentrum, maar de tapijten van daar zijn inmiddels wereldberoemd.
Vooral de stukken van pure zijde zijn erg bekend. Ze zijn zeer fijn geknoopt, soms met twee miljoen knopen per vierkante meter. Daardoor zijn patronen mogelijk die zo gedetailleerd zijn dat je ze bijna als een miniatuurschildering kunt bekijken.
De kleuren lopen uiteen van goud en ivoor tot groen of blauw, vaak met een bijna glanzend effect.
Een Qom tapijt is gevoeliger dan een exemplaar van pure wol en wordt daarom zelden in het dagelijks gebruik ingezet. Veel Qom tapijten zijn van zijde en daardoor kwetsbaar. Daarom legt men ze zelden in ruimtes waar dagelijks veel overheen wordt gelopen. Vaak vind je ze in een werkkamer of in een ruimte die niet voortdurend wordt gebruikt. Sommige eigenaren hangen ze zelfs aan de muur, omdat ze er liever naar kijken dan erop lopen.

Mashhad ligt in het noordoosten van Iran. Daar vandaan komen tapijten die vaak in krachtig rood zijn uitgevoerd, met donkerblauwe patronen als contrast. Kenmerkend is een groot medaillon in het midden, dat duidelijk afsteekt tegen de achtergrond. In de handel vindt u deze stukken vaak onder de benaming Mashhad-tapijt.

Een Mashhad-tapijt heeft ruimte nodig. Veel van deze tapijten zijn ook zeer groot van formaat, waardoor ze bijzonder geschikt zijn voor grote oppervlakken.

Kerman ligt in het zuiden van Iran. Tapijten uit die streek herken je meteen aan hun patronen. Vaak zijn het bloemen, bladeren of complete boeketten die over het oppervlak zijn verdeeld. De kleuren zijn meestal rood en blauw, soms gecombineerd met lichtere tinten. Veel exemplaren ogen levendig, bijna alsof het tapijt een tuin op de vloer is.

Een Kerman tapijt komt goed tot zijn recht in grotere ruimtes. Het valt extra op wanneer je het volledig kunt zien, zonder dat meubels het bedekken. Vooral in woon- of eetkamers staat het mooi, omdat het de ruimte warmer en kleurrijker laat aanvoelen.

Kaschmar ligt in het noordoosten van Iran, in de regio Khorasan, en heeft een bijzondere naam opgebouwd in de tapijtknoopkunst. Anders dan veel andere Perzische tapijten, die vooral bloemmotieven of medaillons tonen, vertellen Kaschmar tapijten vaak echte verhalen.

Kaschmar tapijten ogen op het eerste gezicht niet fel.
De kleuren zijn meestal wat ingetogen: donkerrood, een aards beige en krachtig blauw komen vaak voor. Als je langer kijkt, merk je dat juist deze combinatie de tapijten hun bijzondere uitstraling geeft.

De stukken hebben iets waardigs, soms zelfs een zekere zwaarte, waardoor ze heel aanwezig zijn in de ruimte. De knoopdichtheid is fijn, zonder daarbij zo filigraan te zijn als de extreem dichtgeknoopte zijden tapijten uit Qom of Isfahan.

Belangrijke kenmerken zijn de knoopdichtheid, de kwaliteit van de wol of zijde en de helderheid van het patroon.
Ook de achterkant geeft aanwijzingen: bij een echt exemplaar is het patroon daar duidelijk zichtbaar.

Een Perzisch tapijt is stevig, maar heeft wel het juiste onderhoud nodig.
Het beste is om het regelmatig te stofzuigen, zonder daarbij te hard op de vezels te drukken. Vlekken kun je het beste meteen deppen, bij voorkeur met een pluisvrije doek. Wrijven is niet goed, omdat de wol daardoor kan vervilten.